خدا » ، حضرت دوباره مىپرسد : « اگر حكم مورد نظر را در كتاب خدا نيافتى چه مىكنى ؟ » ، معاذ پاسخ مىدهد : « طبق سنّت رسول اللّه حكم مىكنم . » باز پيغمبر اكرم ( ص ) مىپرسد : « اگر در سنّت رسول خدا حكم قضيّه را نيافتى چه مىكنى ؟ » ، معاذ پاسخ مىدهد : در اين صورت اجتهاد خويش را به كار مىبرم . » ، رسول اكرم ( ص ) مىفرمايد : « حمد خداى را كه فرستادهء رسول خود را به آنچه موجب رضاى اوست موفّق كرد . » « 2 » اجتهاد در شيعه تا حدود قرن پنجم به معناى رائج آن روز غير معمول ، بلكه ممنوع بود . از اين قرن يعنى زمان شيخ طوسى و شيخ مفيد كه از برجسته‌ترين علماى شيعه و پايه‌گذار بسيارى از علوم اسلامى هستند اجتهاد با مفهوم و محتواى جديدى مطرح شد . اجتهاد از نظر شيعه يعنى به كار گرفتن حد اعلاى كوشش ، براى يافتن حكم شرع « 3 » . قسمت كوچكى از آيات قرآن مجيد به احكام شرعيه اختصاص دارد كه البته به صورت كلّى بيان گرديده است ، و بعلّت كلّيّت و شمول ، استخراج احكام جزئيه از آن براى غير متخصّص و غير مجتهد و ناآشناى به رموز قرآن كار آسانى نيست . بخش ديگر احكام ، در سنّت رسول اكرم ( ص ) وجود دارد . شيعه سنّت را تعميم داد و آن را عبارت دانست از قول و فعل و تقرير

--> ( 2 ) الحمد لله الذى وفق رسول رسول الله بما يرضاه ( 3 ) علما در تعريف اجتهاد گفته‌اند : استفراغ الوسع فى طلب حكم الشرع ؛ و يا الاجتهاد هو استفراغ الوسع لتفريع الفروع على الاصول . براى مطالعه بيشتر رجوع شود به سلسله مقالات مجله دانشگاه انقلاب ، شماره‌هاى 20 و 21 به قلم سيد مصطفى محقق داماد .